Schijnzelfstandigheid – de laatste ontwikkelingen en de nieuwe Zelfstandigenwet

19 november 2026 - leestijd: 10 minuten

Schijnzelfstandigheid: het blijft een hot topic in de zzp-wereld. Het zorgt bij veel zelfstandigen voor vragen, want wat betekent dit nu precies en in hoeverre kan dit gevolgen hebben voor jouw onderneming? Met deze blog ben je up to date, ook over de nieuw aan te nemen Zelfstandigenwet die op de agenda staat voor 2028.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Sinds de groei van het aantal zelfstandigen in Nederland is er meer aandacht gekomen voor schijnzelfstandigheid. Er is sprake van schijnzelfstandigheid als iemand op papier als zelfstandige werkt, maar de arbeidsrelatie duidt op die van een werkgever met iemand in loondienst. Bijvoorbeeld omdat de ondernemer geen andere opdrachtgevers heeft, of verantwoordelijkheden draagt die horen bij een werknemer. Op die manier hoeft de werkgever geen loonheffingen af te dragen, en geniet de zelfstandige van de belastingvoordelen van het ondernemerschap. Dat lijkt een win-win situatie voor beide, maar in de praktijk scheelt het vooral voor de werkgever veel kosten, en ligt er meer risico bij de zelfstandige. Ook kan het een ongelijk speelveld tussen zelfstandigen en werknemers creëren. De overheid probeert dit daarom tegen te gaan.


Wat is er tot nu toe gebeurd op het gebied van schijnzelfstandigheid?

Er zijn verschillende wetten aangenomen om schijnzelfstandigheid tegen te gaan:

Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties)
De wet DBA is in 2016 aangenomen om richtlijnen te bieden voor de beoordeling van werkverhoudingen tussen opdrachtgevers en zelfstandigen. Vanaf 1 januari 2025 zou hier ook daadwerkelijk op gehandhaafd worden.

De wet DBA zorgde voor veel onduidelijkheid en onzekerheid bij zowel opdrachtgevers als bij zelfstandigen. Veel opdrachtgevers waren huiverig om nog zelfstandigen aan te nemen en daarbij wisten zelfstandigen niet goed of zij misschien in verkapte loondienst werkten. Dit zorgde uiteraard voor ontevredenheid en onrust. Hier moest een oplossing voor komen.

Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) 
De wet VBAR was bedoeld als verduidelijking van de wet DBA en bestond uit twee onderdelen:

  •  Een verduidelijkingsdeel. Dit onderdeel bestond uit een aantal criteria om te bepalen wanneer iemand werknemer is en wanneer iemand zelfstandige is. Dit onderdeel is geschrapt.
  •  Deel rechtsvermoeden. Dit onderdeel wordt wél geïmplementeerd en moet het makkelijker maken voor een zelfstandige om aan te tonen dat deze eigenlijk in loondienst werkt. Zelfstandigen die minder dan €38 uur per uur verdienen kunnen beroep doen op het rechtsvermoeden. Het is dan aan de opdrachtgever om te bewijzen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het doel hiervan is dat de werkenden worden beschermd.


Verwacht in 2028: de Zelfstandigenwet

In de plaats van wet DBA en wet VBAR ligt er nu een nieuw wetsvoorstel klaar: De Zelfstandigenwet. Een completere wet die de zzp’ers meer zekerheid en duidelijkheid moet geven. De Zelfstandigenwet bestaat uit twee toetsen:

De zelfstandigentoets. Deze toets gaat over de ondernemer en toetst of jij je ook daadwerkelijk als ondernemer gedraagt en bestaat uit drie onderdelen:

  • Heb je drie of meer opdrachtgevers in twee kalenderjaren?
  • Is je pensioen en je vangnet bij ziekte op orde?
  • Is je zakelijke administratie op orde? 

De werkrelatietoets. Dit toetst de werkrelatie tussen opdrachtgever en ondernemer en bestaat uit vier onderdelen:

  • Het is de bedoeling dat je zonder arbeidsovereenkomst samenwerkt.
  • De ondernemer bepaalt hoe die het werk uitvoert.
  • De ondernemer bepaalt zelf de werktijden en de werkplek.
  • Je draagt beide financieel risico. Als de ondernemer meer tijd nodig heeft om een afgesproken klus af te ronden, dan krijgt deze niet meer betaald. Andersom ook, dus als een ondernemer een klus sneller afrondt dan krijgt de ondernemer niet minder betaald.

Er wordt verwacht dat de Zelfstandigenwet per 2028 ingaat. Tot die tijd wordt er nog volop aan de wet gesleuteld, zodat het een bruikbare wet wordt voor zzp’ers en opdrachtgevers. Zo wordt er bijvoorbeeld nagedacht over soepelere bepalingen voor parttime zzp’ers. We houden de ontwikkelingen voor je in de gaten.


Welke regels gelden er in de tussentijd?

De wet DBA en de handhaving erop blijven voorlopig van kracht, totdat de Zelfstandigenwet is aangenomen.

Het wetsvoorstel VBAR is grotendeels van tafel geveegd om ruimte te maken voor de Zelfstandigenwet, maar één belangrijk onderdeel gaat, zoals benoemd, wél door. Vanaf begin 2027 treedt bovengenoemd rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst in werking. Verdien je als zzp’er minder dan €38 per uur (peildatum 1 januari 2026), dan treedt dit rechtsvermoeden in werking. Normaal gesproken moet jij bewijzen dat je in loondienst werkt, maar onder deze grens draaien de rollen om. De opdrachtgever moet dan hard kunnen maken dat er geen sprake is van loondienst.

Voor opdrachten met een lager uurtarief ligt de bal straks dus bij de opdrachtgever om aan te tonen dat jullie écht op zelfstandige basis samenwerken. Een goed moment om je tarieven en afspraken nog eens scherp tegen het licht te houden.

Als er wordt geconstateerd dat je de opdracht niet als zelfstandige uitgevoerd hebt en er dus sprake is van een loondienstverband, hadden over jouw inkomsten loonheffingen ingehouden moeten worden en had je opdrachtgever deze moeten afdragen, net als over een normaal salaris. Deze zullen nu alsnog afgedragen moeten worden. Ook is er een kans dat er naheffingen opgelegd worden voor het niet op tijd aangeven van deze bedragen. Dit zijn gevolgen die met name voor de opdrachtgever gelden. Voor jou als ondernemer kan dit betekenen dat je niet meer als ondernemer gezien wordt voor de inkomstenbelasting. 

Twijfel je over je eigen situatie? De Belastingdienst biedt een aantal hulpmiddelen waarmee het verschil tussen zzp en loondienst duidelijker wordt en waarmee je kan inschatten of een opdracht de kenmerken van een zzp-opdracht heeft, of toch meer de kenmerken van een opdracht in loondienst. Denk je dat dit invloed gaat hebben op je inkomstenbelasting? Dan kan je altijd terecht bij je boekhouder.

Veelgestelde vragen

De Zelfstandigenwet vervangt naar verwachting in 2028 de huidige Wet DBA en het geschrapte verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR. De wet toetst schijnzelfstandigheid aan de hand van twee onderdelen: de zelfstandigentoets (kijkt naar jou als ondernemer) en de werkrelatietoets (kijkt naar de samenwerking met de opdrachtgever).

Tot de invoering van de Zelfstandigenwet blijven de huidige Wet DBA en de handhaving hierop door de Belastingdienst gewoon van kracht. Het blijft dus belangrijk om in de praktijk echt als zelfstandige te werken en schijnzelfstandigheid te voorkomen.

Verdien je als zzp’er minder dan € 38 per uur (peildatum 1 januari 2026), dan treedt vanaf begin 2027 het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst in werking. Doe je hier een beroep op, dan moet de opdrachtgever bewijzen dat er géén sprake is van loondienst.

Meer weten?

We leggen het je graag uit!

Plan een vrijblijvend, digitaal kennismakingsgesprek met ons in.

Nog meer nieuws