Om te bepalen of je ondernemer bent voor de Belastingdienst, is het belangrijk om eerst vast te stellen of je een onderneming hebt. Een onderneming moet voor de Kamer van Koophandel voldoen aan drie criteria: je levert een dienst of product, je vraagt hier een commerciële prijs voor en je doet zaken met anderen dan alleen vrienden of familie. Heb je deze drie vragen met ‘ja’ beantwoord? Dan heb je in de ogen van de Belastingdienst een onderneming!
Vervolgens is het goed om te weten dat er twee soorten belastingen zijn: de omzetbelasting en de inkomstenbelasting. Deze hebben beide andere criteria voor het ondernemerschap. Laten we beginnen met de criteria voor de aangifte omzetbelasting, oftewel de btw-aangifte. Deze zijn gelukkig vrij straightforward.
1
Je bent verplicht om btw-aangifte te doen als je zelfstandig ondernemer bent en je hier regelmatige inkomsten voor krijgt. Dit wordt getoetst op het moment van je inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Mocht je nog niet ingeschreven staan maar voldoe je wel aan de criteria voor de omzetbelasting, dan ben je alsnog verplicht om een btw-nummer aan te vragen.
Een veel voorkomende fout is dat je, als je verplicht bent om btw-aangiftes te doen, je ook ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. Dat is niet altijd het geval, zoals blijkt uit de volgende richtlijnen.
2
Bij de inkomstenbelasting zit het net even anders. De aangifte inkomstenbelasting over een jaar wordt gedaan aan het begin van het daaropvolgende boekjaar. De Belastingdienst bekijkt hierbij per geval of iemand redelijkerwijs als ondernemer voor de inkomstenbelasting kan worden beschouwd. Dit is soms moeilijk te bepalen. In elk geval kijkt de Belastingdienst naar de volgende criteria:
Zoals je ziet zijn de bovenstaande criteria niet altijd vastomlijnd. Dit betekent dat jij als ondernemer hier zelf proactief een standpunt over moet innemen. Het kan daarbij ook uitmaken of jij zelf naar buiten treedt als ondernemer, door middel van marketing, een website of een portfolio. Je kan de OndernemersCheck van de Belastingdienst gebruiken om jouw persoonlijke situatie te beoordelen. Bij ontvangst van de aangifte kan de Belastingdienst altijd nog een ander oordeel vellen en je verplichten om ofwel een winstaangifte, ofwel een particuliere aangifte te doen.
3
Stel, je blijkt geen ondernemer te zijn voor de Belastingdienst maar hebt wel inkomsten uit je onderneming of uit een enkele losse klus. Dit inkomen moet natuurlijk wel opgegeven worden want iedereen, ondernemer of niet, is verplicht om al zijn inkomen op te geven bij de aangifte inkomstenbelasting. In een particuliere aangifte kan dit onder ‘Resultaat uit Overige Werkzaamheden’.
Je mag eventuele kosten die je hebt gemaakt voor het realiseren van deze inkomsten nog wel opgeven, maar je kunt geen aanspraak maken op de ondernemersaftrek of de mkb-winstvrijstelling. Dat is ook meteen het belangrijkste verschil tussen de aangifte als ondernemer of als particulier. Het verschil in belastingdruk kan flink zijn, zoals te zien is in het volgende rekenvoorbeeld:
In 2026 is de zelfstandigenaftrek € 1.200. De MKB-winstvrijstelling is 12,7% van de winst na bovenstaande ondernemersaftrek.
Stel, je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting en hebt een winst van € 50.000. Als we dit in mindering brengen met de zelfstandigenaftrek komen we uit op een winst van € 48.800. Na het toepassen van de MKB-winstvrijstelling geldt er een belastbare winst van ongeveer €42.600.
Wanneer de winst als resultaat uit overige inkomsten moet worden opgegeven, is de belastbare winst dus bijna € 7.400 hoger.
Belangrijk om te weten: als je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting, is de MKB-winstvrijstelling altijd van toepassing, maar de ondernemersaftrek niet per se. Hiervoor moet je ook voldoen aan het urencriterium van 1.225 uur. Dit komt erop neer dat je drie tot vier dagen per week met je onderneming bezig bent. Naast de zelfstandigenaftrek is er ook nog de startersaftrek van € 2.123, welke van toepassing is als je in de eerste vijf jaar van je ondernemerschap zit en je voldoet aan het urencriterium.
Los van het urencriterium is er nog de Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA), welke je belastbare winst met 28% van het investeringsbedrag verlaagt als dat bedrag in een jaar tussen de € 2.901 en € 71.683 ligt.
Zoals je ziet kan het dus veel verschil maken of je aangifte doet als ondernemer of niet, en of je voldoet aan het urencriterium of niet!
Wil je alles weten over ondernemersaftrekposten? Lees dan onze blog over aftrekposten voor zzp’ers voor een totaaloverzicht!
4
Je kan ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting én in loondienst werken. Of je naast je werk in loondienst dan ook het urencriterium haalt is weer een ander verhaal: als je een contract hebt voor 40 uur zal het voor de Belastingdienst niet aannemelijk zijn dat je ook 3 dagen aan je onderneming besteedt. Houd zeker in dit geval dus goed een urenregistratie bij!
Heb je maar één opdrachtgever? Dit kan een signaal zijn voor schijnzelfstandigheid, maar is niet automatisch ‘fout’. Let op de andere richtlijnen van het kunnen bepalen van je eigen uren, tarief en hoe je de werkzaamheden uitvoert.
Soms is het verschil tussen hobby of onderneming klein. Maak je structureel verlies met je activiteiten? Dan wordt dit waarschijnlijk niet gezien als onderneming. Maar als je nog in de startfase zit en er wel winstperspectief is, kan het zijn dat je alsnog wél wordt gezien als ondernemer voor de inkomstenbelasting. Een boekhouder kan je helpen om deze inschatting te maken.
5
Boekhouder bij Kees de Boekhouder
Ben je na het lezen van deze blog benieuwd naar hoe Kees de Boekhouder dagelijks ondernemers helpt met hun boekhouding? Plan dan een vrijblijvend gesprek met ons in!
Kees de Boekhouder
“Makkelijk en overzichtelijk boekhoudprogramma met vriendelijke en behulpzame medewerkers”
(127 reviews)
Je bent verplicht om btw-aangifte te doen als je zelfstandig ondernemer bent en je hier regelmatige inkomsten voor krijgt.
De Belastingdienst bekijkt hierbij per geval of iemand redelijkerwijs als ondernemer voor de inkomstenbelasting kan worden beschouwd.
Dit inkomen moet natuurlijk wel opgegeven worden want iedereen, ondernemer of niet, is verplicht om al zijn inkomen op te geven bij de aangifte inkomstenbelasting. In een particuliere aangifte kan dit onder ‘Resultaat uit Overige Werkzaamheden’.
Plan een vrijblijvend, digitaal kennismakingsgesprek met ons in.
